ادم و تورم

رگ های بدن مسئول رساندن خون تصفیه شده، از قلب به بافت ها و اعضای بدن و برگرداندن همان مقدار خون فاقد اکسیژن به قلب هستند. خون داخل رگها ترکیبی است از گلبول های قرمز و سفید که داخل مایعی به نام “پلاسما” در گردش هستند. پلاسمای خون از آب و مواد محلول معدنی و پروتئینی تشکیل شده است. مهمترین پروتئین خون “آلبومین” است که توسط کبد ساخته می شود. البته فیبرینوژن و بقیه هورمونها و آنتی بادی ها هم به صورت محلول در پلاسما قرار دارند. اگر آب داخل رگهای قسمتی از بدن، از رگ خارج شده و در بافتهای سلولی خارج رگ تجمع پیدا کند، آن قسمت از بدن دچار تورم میشود که به آن “ادم” گفته می شود

برای ایجاد تورم در قسمتی از بدن باید مایع داخل رگهای بدن از عروق خارج شده و در بافتهای بین سلولی آن قسمت تجمع پیدا کند. در حالت طبیعی عروق بدن نسبت به عبور مایع پلاسمای داخل عروق مقاوم هستند و اجازه خروج مایعات داخل رگ را به فضای بین سلولی نمی دهند. هم چنین همواره تعادل بسیار دقیق و حساب شده ای از نظر نیروهای جذب کننده مایع در دو طرف رگ های خون وجود دارد که اجازه جابجایی مایع را در دو طرف دیواره رگ، نمی دهد. یکی از این نیروها که به نیروی “هیدرواستاتیک” معروف است در دوطرف رگ از برآیند فشار داخل و خارج رگ ایجاد می شود. بطوری که اگر فشار خون داخل رگهای بدن افزایش یابد مایع به خارج رگ هدایت شده و ادم یا تورم ایجاد خواهد شد. نیروی دوم به نیروی “اسمزی” معروف است و به غلظت پروتئین ها و مواد محلول دو طرف غشای رگ مربوط است. به طوری که اگر مقدار مواد محلول داخل رگ کاهش یابد، مایع در اثر اسمز به خارج رگ رفته و ادم ایجاد خواهد شد.

پس سه عامل نفوذناپذیری جدار رگ، فشار مایع داخل رگ و غلظت پروتئین ها و مواد محلول داخل رگ، اجازه خروج آب از خلال رگهای بدن به اعضای بدن را نمی دهد. در کنار این سه مورد، اگر هم برفرض مقداری مایع از رگ به فضای بین سلول ها وارد شود، توسط شبکه ای از عروق ریز که سیستم “لنفاوی” نام دارند، از بافت سلولی خارج شده و مجددا به شبکه عروقی و رگهای بدن برگشت داده میشوند.